Na wysokości ponad 2200 m każdy krok wymaga już dobrej oceny pogody, własnych możliwości i stanu szlaku. Zadni Granat ma 2240 m n.p.m. i jest najwyższym wierzchołkiem grupy Granatów, a jego grań prowadzi przez jeden z najbardziej widowiskowych fragmentów Orlej Perci. Opisuję tu dojście, realną trudność, warianty trasy, wyposażenie oraz sytuacje, w których rozsądniej zawrócić.
Najważniejsze informacje przed wyjściem na grań Granatów
- Wysokość szczytu wynosi 2240 m n.p.m.
- Najłatwiejsze dojście prowadzi zielonym szlakiem z Koziej Dolinki.
- Przejście granią do Skrajnego Granatu jest czerwonym szlakiem Orlej Perci.
- Trudność wynika głównie z ekspozycji, stromizny i zmiennej przyczepności skały.
- Najlepszy sezon na klasyczną wycieczkę przypada od późnej wiosny do jesieni, przy stabilnej pogodzie.
Co wyróżnia najwyższy szczyt Granatów
Granaty leżą w polskich Tatrach Wysokich, między doliną Pańszczycy a Doliną Gąsienicową. W skład grupy wchodzą Skrajny Granat (2225 m), Pośredni Granat (2234 m) i Zadni Granat (2240 m). Ich granią przebiega Orla Perć, dlatego nazwa szczytu często pojawia się w opisach jednej z najbardziej wymagających tras w Polsce.
Sam wierzchołek nie jest jednak od razu miejscem o wspinaczkowym charakterze. Od strony Koziej Dolinki prowadzi na niego znakowany, zielony szlak. Podejście jest strome i kamieniste, ale technicznie wyraźnie spokojniejsze niż wiele odcinków Orlej Perci. Ja traktuję je jako dobrą trasę dla doświadczonego turysty, który chce zobaczyć wysokogórski teren bez pokonywania całej grani.
Największą nagrodą są widoki. Z grani dobrze widać Kozi Wierch, Świnicę, Kościelec, Dolinę Gąsienicową i Dolinę Pańszczycy. Przy dobrej przejrzystości powietrza panorama jest znacznie ciekawsza niż sam wygląd kopulastego wierzchołka, który z bliska nie przypomina klasycznej, ostrej turni.
Najrozsądniejsze dojście prowadzi przez Halę Gąsienicową
Najczęściej wybieram podejście od strony Kuźnic. Trasa prowadzi przez Halę Gąsienicową, Czarny Staw Gąsienicowy i Zmarzły Staw pod Zawratem. W rejonie Koziej Dolinki należy pilnować odejścia na zielony szlak prowadzący bezpośrednio na grań, ponieważ dalsza droga żółtym szlakiem prowadzi w stronę Koziej Przełęczy.
| Odcinek | Kolor szlaku | Orientacyjny czas |
|---|---|---|
| Kuźnice - Hala Gąsienicowa | niebieski lub żółty i niebieski | 1 godz. 30 min - 2 godz. |
| Hala Gąsienicowa - Czarny Staw Gąsienicowy | niebieski | około 35 min |
| Czarny Staw - Zmarzły Staw | niebieski | około 20 min |
| Zmarzły Staw - Kozia Dolinka - grań | żółty i zielony | około 1 godz. - 1 godz. 15 min |
| Zadni Granat - Skrajny Granat | czerwony | około 20 min |
Podane czasy są orientacyjne i nie obejmują długich przerw, oczekiwania przy łańcuchach ani tłoku na grani. Na całe wyjście z Kuźnic i powrót tą samą drogą przeznaczyłbym co najmniej 7-9 godzin. Przy wolnym tempie, słabszej pogodzie albo dużej liczbie turystów dzień może się wyraźnie wydłużyć.
Jeżeli planujesz tylko wejście na wierzchołek, powrót zielonym szlakiem jest najprostszym rozwiązaniem. Ciekawszą, ale trudniejszą opcją jest przejście granią przez Pośredni Granat do Skrajnego Granatu, a potem zejście żółtym szlakiem w stronę Czarnego Stawu. Ten wariant tworzy logiczną pętlę, lecz wymaga większej odporności na ekspozycję i pewnego kroku.
Trudność wynika bardziej z ekspozycji niż z technicznej wspinaczki
Odcinek przez trzy Granaty uchodzi za jeden z łatwiejszych fragmentów Orlej Perci, ale nie oznacza to zwykłego spaceru. Na trasie występują strome płyty, wąskie przejścia i miejsca z dużą ekspozycją. Łańcuchy pomagają utrzymać równowagę, jednak nie zastępują doświadczenia ani umiejętności oceny ryzyka.
Najwięcej problemów sprawia mokra skała, zalegający piarg i tłok. Wtedy łatwy technicznie krok może stać się niepewny, szczególnie podczas mijania innych osób. Z własnej praktyki wiem, że na tej trasie bardziej męczy ciągłe skupienie niż sama długość podejścia.
Przeczytaj również: Góry Sowie - gdzie nocować i skąd ruszyć na szlak?
Dla kogo jest ta trasa
Wyjście ma sens dla osoby, która ma już za sobą kilka dłuższych tras tatrzańskich, dobrze znosi wysokość i nie paraliżuje jej widok stromego stoku. Nie polecałbym go jako pierwszego górskiego celu ani jako spontanicznego dodatku do krótkiego spaceru nad Czarny Staw.
Przed wyruszeniem sprawdzam trzy rzeczy: prognozę burzową, widoczność i komunikat turystyczny Tatrzańskiego Parku Narodowego. Gdy skała jest mokra, wieje silny wiatr albo chmury zasłaniają grań, zawrócenie nie jest porażką. W Tatrach Wysokich to często najlepsza decyzja tego dnia.
Który wariant wybrać na pierwsze przejście
| Wariant | Zalety | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Wejście zielonym szlakiem i powrót tą samą drogą | Najmniej ekspozycji, prosty odwrót, łatwiejsze planowanie | Brak przejścia całej grani Granatów |
| Zadni - Pośredni - Skrajny Granat | Najlepszy kontakt z Orlą Percią, dużo widoków | Większa ekspozycja, trudniejsze mijanki i wolniejsze tempo |
| Wejście od Skrajnego i przejście do Zadniego | Możliwość zejścia zielonym szlakiem z Koziej Dolinki | Żółte podejście od Czarnego Stawu jest strome i miejscami kruche |
Na pierwsze spotkanie z tym rejonem wybrałbym wejście zielonym szlakiem, przejście granią w stronę Skrajnego Granatu i zejście żółtym szlakiem, ale tylko przy suchej skale i dobrej widoczności. Jeżeli ekspozycja budzi niepokój już na początku, lepiej wrócić zielonym wariantem niż zmuszać się do przejścia całego odcinka.
Na podejściu przydają się kijki, lecz przed wejściem w eksponowany teren trzeba je schować. Najważniejsze są buty z przyczepną podeszwą, rękawiczki do łańcuchów, zapas wody i odzież chroniąca przed wiatrem. Telefon z mapą nie zastąpi mapy papierowej, czołówki i zapasu czasu, zwłaszcza gdy powrót może odbywać się po zmroku.
Latem jest dostępniej, zimą to zupełnie inna wycieczka
Klasyczny wariant najlepiej planować od momentu, gdy szlak jest wolny od śniegu i lodu. Wiosną płaty śniegu mogą długo utrzymywać się w Koziej Dolince oraz przy stromych fragmentach podejścia. Ich obejście nie zawsze jest bezpieczne, a poślizg w takim miejscu może mieć poważne konsekwencje.
Zimą zielone dojście i grań Granatów wymagają umiejętności poruszania się w terenie wysokogórskim, oceny zagrożenia lawinowego oraz właściwego sprzętu. Raki i czekan nie czynią automatycznie z letniego szlaku bezpiecznej trasy zimowej. Dla osób bez doświadczenia rozsądniejsza będzie wycieczka z przewodnikiem albo wybór niższego celu.
Nie ignoruję też ograniczeń organizacyjnych. Na odcinku Orlej Perci między Zawratem a Kozim Wierchem obowiązuje ruch jednokierunkowy, natomiast zasady i ewentualne zamknięcia mogą być aktualizowane. Przed wyjściem sprawdzam bieżące informacje TPN, ponieważ warunki na szlaku zmieniają się szybciej niż opisy w starszych przewodnikach.
Granaty najlepiej zaplanować jako świadomy cel wysokogórski
Największy błąd polega na ocenianiu tej trasy wyłącznie po czasie przejścia. Podejście na wierzchołek jest osiągalne dla sprawnego turysty, ale połączenie wysokości, ekspozycji, pogody i zmęczenia sprawia, że nie jest to cel dla każdego.
Jeśli masz doświadczenie w Tatrach, suchą skałę i cały dzień zapasu, przejście przez Granaty może być jednym z najlepszych sposobów na poznanie charakteru Orlej Perci. Ja planowałbym je bez pośpiechu, z wczesnym startem i gotowością do odwrotu. W górach właśnie ta rezerwa decyzji często decyduje o tym, czy piękna wycieczka pozostanie piękną wycieczką.
