Planując wyjazd za polską granicę, łatwo założyć, że czeska część Gór Stołowych to po prostu dalszy ciąg Szczelińca i Błędnych Skał. W rzeczywistości czeka tu kilka różnych pasm, skalnych miast i punktów widokowych, które mocno różnią się charakterem. Poniżej porządkuję najważniejsze szczyty, pokazuję sensowne trasy i podpowiadam, jak zaplanować wycieczkę bez typowych błędów.
Czeska strona Gór Stołowych to więcej niż Adršpach
- Najwyższy punkt regionu to Ruprechtický Špičák o wysokości około 880 m n.p.m.
- Najwyższym szczytem Broumovských stěn jest Božanovský Špičák mierzący 773 m n.p.m.
- Najlepszy punkt widokowy dla wielu turystów stanowi wieża na szczycie Čáp, na wysokości 786 m n.p.m.
- Najbardziej widowiskowe skalne miasta znajdują się w Adršpašsko-teplických skalach.
- Najspokojniejszy wybór to Ostaš i mniej zatłoczone odcinki Broumovských stěn.
Jak rozumieć czeską część Gór Stołowych
Określenie Góry Stołowe w Czechach jest wygodne turystycznie, ale geograficznie nie oznacza jednego zwartego pasma. Po czeskiej stronie granicy znajdują się przede wszystkim obszary Broumovska i Polickiej vrchoviny, z charakterystycznymi płaskimi grzbietami, piaskowcowymi ścianami, wąwozami oraz odizolowanymi górami stołowymi.
Najważniejsze miejsca tworzą układ kilku sąsiadujących obszarów. Są to Broumovské stěny, Ostaš, Adršpašsko-teplické skály i Javoří hory. Dwa pierwsze kojarzą się głównie z piaskowcowymi labiryntami, Adršpach oferuje rozległe skalne miasto, a Javoří hory mają bardziej górski, leśny charakter i wyższe szczyty.
To rozróżnienie ma znaczenie przy planowaniu wyjazdu. Gdy zależy mi na fantazyjnych formacjach skalnych, wybieram Adršpach lub Ostaš. Kiedy chcę przejść dłuższą trasę z widokami i mniejszą liczbą ludzi, lepsze są Broumovské stěny. Na najwyższy punkt regionu prowadzi natomiast szlak w Javořích horach.Najważniejsze pasma i najwyższe punkty
W tym regionie wysokość nie zawsze przekłada się na najlepsze wrażenia. Często bardziej liczy się układ skał, głębokość wąwozów i otwarcie panoramy. Poniższe zestawienie pomaga szybko zdecydować, który obszar najlepiej pasuje do konkretnego wyjazdu.
| Obszar | Najważniejszy punkt | Wysokość | Charakter |
|---|---|---|---|
| Javoří hory | Ruprechtický Špičák | około 880 m n.p.m. | leśny grzbiet, panorama z wieży |
| Adršpašsko-teplické skály | Čáp | 786 m n.p.m. | skalne miasto i punkt widokowy |
| Broumovské stěny | Božanovský Špičák | 773 m n.p.m. | piaskowcowy grzbiet, punkty widokowe |
| Ostaš | góra stołowa Ostaš | około 700 m n.p.m. | dwa skalne labirynty i krótkie podejścia |
| Adršpašské skály | Starozámecký vrch | około 671 m n.p.m. | ruiny zamku i widoki na skalne miasto |
Broumovské stěny
To około 12-kilometrowy piaskowcowy grzbiet, który opada wyraźną krawędzią w stronę Kotliny Broumovskiej. Najwyżej wznosi się Božanovský Špičák, ale dla turysty równie ważne są Hvězda, Koruna, Supí hnízdo i Kovářova rokle.
Największą zaletą tego pasma jest różnorodność. Na jednej trasie można zobaczyć skalne grzyby, wąskie szczeliny, kaplicę Panny Marii Śnieżnej i szerokie widoki na czeskie oraz polskie Sudety. Z mojego punktu widzenia Broumovské stěny są najlepszym wyborem dla osób, które chcą poczuć górski charakter wyjazdu, ale nie potrzebują bardzo wysokich szczytów.
Adršpašsko-teplické skály
To najbardziej znany i najbardziej efektowny krajobrazowo obszar po czeskiej stronie. Adršpašské i Teplické skály tworzą rozległe skalne miasto z wieżami, przejściami, wąwozami, jeziorkiem i wodospadami. Skały mają często fantazyjne nazwy, ale ich największa wartość nie polega na samym katalogu formacji. Chodzi o sposób, w jaki światło i wilgoć zmieniają wygląd wąskich przejść.
Warto oddzielić skalne miasto od szczytu Čáp. Nie leży on w centrum najbardziej popularnego labiryntu, lecz jest najwyższym punktem obszaru Adršpašsko-teplických skal i ma stalowo-drewnianą wieżę widokową. Podejście z rejonu Bischofsteinu ma około 2 km, ale końcowe schody sprawiają, że nie jest to trasa dla wózków ani rowerów.
Ostaš
Ostaš to samotna góra stołowa o wysokości około 700 m n.p.m., położona niedaleko Police nad Metují. Jej największym atutem są dwa skalne labirynty, w których ścieżka prowadzi między ścianami, szczelinami i niewielkimi przejściami.
To miejsce polecam szczególnie na krótszy wyjazd albo jako uzupełnienie większej trasy. Ostaš jest bardziej kameralna niż Adršpach, a przy dobrej widoczności z punktów widokowych można zobaczyć Broumovské stěny, Javoří hory i zarys Karkonoszy.
Javoří hory
Javoří hory różnią się od piaskowcowych skalnych miast. To przede wszystkim zalesione pasmo o pochodzeniu wulkanicznym, położone przy granicy z Polską. Najwyższym szczytem po czeskiej stronie jest Ruprechtický Špičák, podawany jako 880 lub 881 m n.p.m. w zależności od źródła i sposobu zaokrąglenia.
Na szczycie stoi prawie 30-metrowa wieża, z której przy dobrej pogodzie widać między innymi Karkonosze, Góry Sowie i Góry Orlickie. Podejście jest wyraźnie bardziej męczące niż spacer po centrum Adršpachu, ale właśnie dlatego Javoří hory dają poczucie prawdziwej górskiej wycieczki.Które miejsca wybrać na pierwszy wyjazd
Nie próbowałbym odwiedzać wszystkiego w jeden dzień. Odległości między atrakcjami nie są ogromne, ale każda z nich ma inny rytm zwiedzania, a popularne skalne miasta potrafią spowolnić marsz. Najlepiej wybrać jeden główny cel i jeden dodatek.
- Na pierwszy kontakt z regionem wybierz Adršpašsko-teplické skály. To najbardziej rozpoznawalny krajobraz i dobre miejsce dla osób, które lubią krótkie, urozmaicone przejścia.
- Na spokojniejszy dzień wybierz Ostaš. Labirynty są kompaktowe, a wycieczkę można połączyć z wizytą w Police nad Metují.
- Na widoki i dłuższy marsz wybierz Broumovské stěny, zwłaszcza okolice Hvězdy, Kovářovej rokle i Božanovskiego Špičáku.
- Na najwyższy szczyt i panoramę wybierz Ruprechtický Špičák. To opcja dla osób, którym nie przeszkadza leśne podejście i większe przewyższenie.
Dobrym pomysłem jest też połączenie Adršpachu i Teplickich Skał. Oba skalne miasta łączy szlak przez Vlčí rokli, a między wejściami można wrócić pociągiem. W praktyce taki wariant wymaga jednak wcześniejszego sprawdzenia godzin kursowania i zasad wejścia, szczególnie w szczycie sezonu.
Po polskiej stronie warto potraktować czeskie atrakcje jako część większego regionu. Szczeliniec Wielki, mierzący 919 m n.p.m., jest wyższy od większości czeskich punktów w tej części pogranicza, ale oferuje podobny piaskowcowy, tarasowy krajobraz. Dzięki temu można zaplanować kilkudniowy wyjazd bez powtarzania tych samych tras.Trasy dopasowane do czasu i kondycji
Krótki wariant z wieżą na Čápie
Najprostszy wariant prowadzi z rejonu Bischofsteinu na Čáp i z powrotem. Sama trasa ma około 2 km w jedną stronę, lecz końcowe schody zwiększają trudność. Nie jest to wycieczka wymagająca kondycyjnie, ale po deszczu kamienie i drewniane elementy mogą być śliskie.
Ostaš z Police nad Metují
Dłuższy wariant przez Ostaš ma około 12 km, 410 m przewyższenia i około 5 godzin marszu. To bardzo dobry wybór dla turysty, który chce połączyć miasto, podejście, oba skalne labirynty i widoki na sąsiednie pasma.
Ja traktowałbym tę trasę jako średnio trudną, nie zaś jako zwykły spacer. Najwięcej czasu zabiera nie samo przewyższenie, lecz ostrożne przechodzenie przez wąskie odcinki i schody w labiryntach.
Hřebenovka przez Broumovské stěny
Trasy prowadzące przez Hvězdę, Kovářovą roklę i okolice Božanovskiego Špičáku pozwalają zobaczyć najciekawszą część pasma. Wąwozy bywają chłodne i wilgotne nawet latem, a po opadach mogą wymagać spokojniejszego tempa.
Najlepsze punkty widokowe to Hvězda, Supí hnízdo, Koruna i okolice Božanovskiego Špičáku. Nie wszystkie oferują tę samą panoramę, dlatego nie ograniczałbym wycieczki do jednego punktu. Największą wartość daje przejście grzbietem, a nie szybkie zdobycie najwyższego wierzchołka.
Przeczytaj również: Wołowiec przez Grzesia i Rakoń - trasa, czas i trudność
Ruprechtický Špičák dla bardziej wytrwałych
Rozbudowana trasa przez Javoří hory ma około 18 km, 660 m przewyższenia i 6 godzin marszu. Prowadzi między innymi przez Vižňov, grzbiet pasma, Ruprechtický Špičák i okolice Hynčic.
To propozycja na cały dzień. W plecaku powinny znaleźć się zapas wody, jedzenie i dodatkowa warstwa odzieży, ponieważ na długim leśnym odcinku nie ma tylu łatwych miejsc na spontaniczny odpoczynek jak w rejonie skalnych miast.
Praktyka, bezpieczeństwo i typowe błędy
Najczęstszy błąd polega na traktowaniu tych terenów jak łatwego parku z równymi alejkami. W rzeczywistości występują tu schody, drabinki, ostre krawędzie skał i mokre podłoże. Dobre buty trekkingowe robią większą różnicę niż kijki, zwłaszcza w wąskich wąwozach.
W sezonie letnim Adršpašsko-teplické skály mogą być bardzo zatłoczone. Przed wyjazdem sprawdzam aktualne zasady wejścia, organizację parkingów i ewentualne bilety lub ograniczenia, bo te informacje zmieniają się szybciej niż przebieg szlaków.
Nie planowałbym ambitnego przejścia tylko na podstawie liczby kilometrów. Pięć kilometrów w skalnym labiryncie może zająć podobnie dużo czasu co dwa razy dłuższy odcinek szeroką leśną drogą. Dobrze zostawić zapas co najmniej jednej godziny, szczególnie gdy podróżujemy z dziećmi albo robimy zdjęcia.
W rezerwatach trzeba trzymać się oznakowanych tras i nie wchodzić na kruche formacje. Piaskowiec wygląda solidnie, ale łatwo się wyciera i pęka, a zejście poza szlak może szkodzić zarówno przyrodzie, jak i samemu turyście.
Na jednodniowy wyjazd najpraktyczniejsza baza znajduje się w okolicach Adršpachu, Teplic nad Metují, Police nad Metují albo Broumova. Jeżeli planuję kilka dni, wybieram nocleg bliżej środka regionu, ponieważ pozwala wygodnie łączyć Ostaš, Broumovské stěny, Javoří hory i skalne miasta bez codziennych, długich dojazdów.
Najlepszy plan na czeskie skały zależy od celu
Czeska strona Gór Stołowych nie jest pojedynczym szczytem do zdobycia, lecz mozaiką różnych krajobrazów. Adršpach daje największy efekt wizualny, Broumovské stěny najlepsze poczucie wędrówki, Ostaš kameralność, a Javoří hory wysokość i szeroką panoramę.
Na pierwszy wyjazd wybrałbym Adršpašsko-teplické skály z krótkim podejściem na Čáp albo spokojniejszą trasę przez Ostaš. Przy kolejnym pobycie sięgnąłbym po Broumovské stěny i Ruprechtický Špičák, bo właśnie tam najlepiej widać, że ten region ma znacznie więcej do zaoferowania niż jedno popularne skalne miasto.
